DEN HAAG
, woensdag 2 april 2003.
Dat oorlog niet het beste in een mens boven
brengt, bewijst ook dokter Tadataka Shinohara, ooit bezetter van
Nederlands-Indië, arts in het Japanse leger. Hij confisceerde in de
oorlogsjaren een microscoop, maar het ding heeft hem geen
levensvreugd bezorgd. Wel veel spijt. Want zijn hele verdere leven
bleef hij het gezicht voor zich zien van de rechtmatige eigenaar :
een jonge Nederlandse arts. Wroeging brengt hem nu naar Nederland om
de microscoop terug te geven.
Grote vraag is alleen: waar is de Nederlandse
arts van toen gebleven. Leeft die nog of is hij omgekomen in een
Japans interneringskamp? Vanuit Japan ging een brief richting de
Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der
Geneeskunst. ,, In begin 1942 " , zo begint het epistel
van dr. Shinohara, ,, heeft ons regiment Belawan op Sumatra bezet.
Daar, in een klein ziekenhuis onder leiding van een jonge
Nederlandse arts, stond een prachtige microscoop met een mooie set
Leitz-lenzen. De arts smeekte of de microscoop kon blijven staan,
want die was onmisbaar in de strijd tegen malaria die op dat moment
woedde."
Woede onder de Inlandse bevolking, maar ook
onder de Japanse bezetter. Om die reden werd de Nederlandse
smeekbede niet gehoord; de fel begeerde microscoop viel in Japanse
doktershanden. In de loop van de oorlog echter werd het regiment
waartoe Shinohara behoorde meermalen overgeplaatst, waarbij de
microscoop uit het oog werd verloren.
VERBAZING
,, Na het einde van de oorlog, eenmaal weer
thuis in Japan, werd tot mijn grote verbazing de verloren gewaande
microscoop gewoon thuisbezorgd, als onderdeel van mijn persoonlijke
spullen", schrijft de Japanse arts, inmiddels 85. ,, Maar
genieten kon ik er niet van. Want al die jaren nadien zag ik dat
eenzame, wanhopige en trieste gezicht van die Nederlandse arts voor
me. Een van mjn laatste levenswensen is nu dat de microscoop terug
wordt bezorgd bij die Nederlandse arts of anders bij zijn
familie."
Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. De
KNMG stuurde de brief door aan dokter Bob Griffioen, die tevens de
voorzitter is van Stichting Medisch Farmaceutisch Museum; hij
verzamelt medische apparatuur, te bewonderen in Delft. Naarstig ging
hij op zoek om de naam van die ene Nederlandse dokter in Belawan in
1942 te achterhalen, maar zonder succes. Dus kwam dokter Griffioen
met het voorstel de microscoop toch naar Nederland te laten komen,
waarna het apparaat geadopteerd kan worden door het museum.
ZIELSGELUKKIG
Een geste die door de Japanse arts met beide
handen werd aangegrepen. ,,U kunt zich niet voorstellen hoe
zielsgelukkig ik ben dat de microscoop eindelijk weer een Nederlands
thuis heeft gevonden", schrijft dr. Tadataka Shinohara
opgelucht vanuit het Land van de Rijzende Zon.
,,Toch geven we de moed nog niet op",
vindt Jacgues Brijl, voorzitter van de Stichting Horizon Holland in
Den Haag, actief in het medische-hulpveld.
,,Het moet niet moeilijk zijn. We weten het
jaar , 1942, en we weten de plek, Belawan. Zoveel Nederlandse artsen
zullen daar toen niet gezeten hebben. We hopen dat er nu
duidelijkheid komt, dat deze Japanner rustig kan sterven en de
microscoop na ruim zestig jaar weer thuiskomt."