In de drie jaar durende bezetting mocht eens per jaar een briefkaart met 25-50 woorden verstuurd worden. De censuur zorgde er wel voor, dat zo'n bericht niet veel meer was dan een levensteken. Bovendien moest de post uit alle kampen tegelijk worden verzonden. Daardoor kruiste alle briefkaarten elkaar, van beantwoording was zo geen sprake. De verzending duurde echter vaak twee maanden en langer, zodat ook de waarde van het levensteken aanvechtbaar werd. Er zijn altijd briefjes de kampen uitgesmokkeld, maar de straffen daarop waren hevig: de Japanners zagen in iedere krabbel het bewijs van verboden organisaties en in iedere schets een landkaart met geheime gegevens. Alleen al het bezit van papier was verdacht en werd verboden en bestraft.

In het Japanse leger waren lijfstraffen een normale tuchtmaatregel. Vreemder nog: in de ogen van de bezetter was een pak slaag een humane straf, een celstraf was immers een grotere schande en gaf aanzienlijk meer gezichtsverlies. Een enkele maal hebben geïnterneerden daarvan gebruik gemaakt. Werd iemand door een Jap op een vergrijp betrapt en geslagen, dan wist de kampleiding de Jap soms te overtuigen, dat zij een zwaardere straf in petto had. In het kamp zou de schuldige celstraf krijgen ten aanschouwen van alle kampgenoten.

Maar dat lukte maar zelden: de humane lijfstraf volgde bijna altijd en grondig. Wie dit niet meegemaakt heeft kan er zich haast geen voorstelling van maken. Het uitzinnig gebrul van de Japanse wachtcommandant, de onophoudelijke regen van stokslagen of zweepslagen, de grote angstogen van het slachtoffer, dat eerst nog manmoedig overeind trachtte te blijven, maar dan toch door de knieën ging. Eerst zijn verdediging in volle zinnen formulerend, daarna kruipend en stamelend, alleen nog schokkend en jankend om genade. Als de Jap soms na uren zijn gespleten bamboe's had stuk geslagen, de kiezen in de mond had gebroken, trapte hij zijn verslagen prooi tenslotte bewusteloos als oud vuil in een hoek, omdat het bij kennis brengen met putsen water geen effect meer gaf. De mishandelde mocht dan met rood gezwollen kaken en dichtgeslagen ogen worden weggedragen, nog volledig in de ban van de panische angst zwakjes reutelend om genade en flarden van excuses stamelend.

Dit was dan een humane vorm: anders dan bij de Nazi's in Europa kon je dit op ieder moment overkomen, het was niet het terrein van speciale politie: iedere Jap kon je dit aandoen. Ook een onschuldige kon dit overkomen: werd de schuldige niet gevonden, dan werd al snel een ander gegrepen. Ondervragingen bij de Kenpeitai kenden nog wel andere methoden van onder water drukken, brandende sigarettenpeuken, elektrische schokken, waterproef, ophanging aan op de rug gebonden polsen, nagels uitrekken en wat al niet. Voor deze bestialiteit scheen geen middel te ver te gaan, hoevelen hebben het niet eens overleefd?

Voor de militairen waren deze straffen afgrijselijk; voor vrouwen, jonge jongens en meisjes en oude mannen zonder meer monsterlijk. Zij werden hierin op geen enkele wijze ontzien, ook buiten de kampen niet.

Herstel van het vermagerde lichaam ging moeizaam en vergde weken. Er waren jonge kerels, die na zo'n behandeling weer even rotsvast en onbuigbaar herrezen. Smokkelaars zochten hun lucratieve werk vaak weer op, een ervaring rijker en sluwer in hun optreden. Maar voor de meesten was de geestelijke beschadiging groot. Het kon stabiele karakters langdurig uit het lood brengen, periodiek of blijvend angstgolven oproepen.

Het herstel daarvan kon jaren vragen.

___________________________________________________________________________