Organisatie --  Agenda -- Verhalen --  Documentatie-- Actualiteiten -- Een gastdocent vertelt -- Aanvragen gastles -- Links -- Index 

De Oorlog in Indië …
hoe werkt zo’n les eigenlijk?

 

 

 

Op honderden scholen hebben sinds ca 1988 gastdocenten hun verhaal over het voormalig Nederlands Indië verteld. Meestal waren deze docenten zelf toentertijd even oud als de leerlingen waaraan ze nu hun verhaal vertellen. Wat kunt u doen om zo’n uniek stuk historie op uw school te laten herbeleven?  

Aanvragen gastles en voorbereiden van uw klas

U kunt een gastles aanvragen via deze website met de link "Aanvragen gastles" of bij Connie Suverkropp, telefoon 035-6249608, e-mail consuv@wish.net
Vervolgens komt er een gastdocent bij u op school om de les voor te bespreken. Een kort gesprek is hiertoe voldoende. Het gaat om een afspraak over de precieze duur van de gastles en welke hulpmiddelen in het lokaal aanwezig kunnen zijn (bijvoorbeeld een wereldkaart).  

 Verder is het van belang om te weten of er kinderen uit oorlogsgebieden bij u in de klas of groep zitten. Daarmee zal met het vertellen van het ooggetuigenverslag rekening worden gehouden. De gastdocenten zijn erin getraind om hun verhaal op een niet-belastende manier over te brengen; voor schokkende details hoeft u dus niet te vrezen.  

De lessen zijn geschikt voor leerlingen van de bovenbouw van het basisonderwijs en het gehele voortgezet onderwijs. De lessen worden meestal in de lessen geschiedenis, wereldoriëntatie, emotionele vorming of levensbeschouwelijke vorming gegeven.  

Voorbereiding van uw klas

 U bereidt de klassen of groepen voor door een wereldkaart in het lokaal te hangen en het land Indonesië aan te wijzen. U kunt min of meer uitgebreid over Nederland en Nederlands Indië in de Tweede Wereldoorlog vertellen. Eventueel kunt u begrippen als racisme en discriminatie ter discussie brengen.

De ervaring leert dat de leerlingen naar de gastlessen uitzien en na afloop graag willen napraten. Het feit dat een echte ervaringsdeskundige bij hun op school komt vinden ze buitengewoon boeiend.

 

 

De gastles

Op de dag zelf zal de gastdocent een half uurtje voor de les bij u op school komen. Uw aanwezigheid bij de gastles is noodzakelijk; laat de gastdocent dus niet alleen met de leerlingen.

In het algemeen zal de docent ongeveer een half uur over zichzelf vertellen. Het wordt geen geschiedenisles, al zal er wel iets over de historische gang van zaken worden gezegd. Het unieke, eigen oorlogsverhaal komt aan bod, of het zich nu binnen een kamp of daarbuiten afspeelt. De periode loopt ongeveer van 1940 tot 1947. Alle gastdocenten zijn boeiende, ervaren sprekers, die makkelijk met leerlingen omgaan en al hun vragen bereidwillig beantwoorden. De gastdocent laat allerlei illustratief materiaal zien, zoals foto’s, plattegronden, documenten en soms persoonlijke souvenirs. Die unieke documenten en souvenirs worden door leerlingen heel erg interessant gevonden.

Na het persoonlijke verhaal is er altijd ruim gelegenheid om vragen te stellen en soms ook om de leerlingen verwerkingopdrachten te laten maken zoals tekeningen, puzzels of gedichten.

Sommige leerlingen zijn afkomstig uit oorlogsgebieden. Hierover wordt van te voren een afspraak gemaakt; meestal is het uitwisselen van deze ervaring in de klas een bijzondere gebeurtenis.

Door deze verhalen gaan de leerlingen vaak anders denken over oorlog, discriminatie en racisme.

In het algemeen duurt een gastles één lesuur (bijvoorbeeld 50 minuten). Langere lessen zijn ook mogelijk, bijvoorbeeld een blokuur of een halve ochtend of middag.  

Hulpmiddelen

Sommige  docenten kunnen een videorecorder, overheadprojector of een computer en beamer gebruiken. Noodzakelijk zijn deze hulpmiddelen niet. Onmisbaar is echter de landkaart!

Aanvullende opdrachten

Als follow-up van de gastles kunt u de volgende mogelijkheden overwegen:

Boeken en materialen  over de oorlog in Indië zijn onder meer:  

Lespakket voor de bovenbouw van de basisschool van het KIT  
Te bestellen: volledig pakket (dus met 30 leesboekjes en 6 geschiedenisboeken) Mevr.M.Boonstoppel tel.020-5688216 of m.boonstoppel@kit.nl
De kosten zijn 10 euro voor het versturen.

Boekenlijst voor de schoolbibliotheek

Verhalen van jonge kinderen: voor de basisschool

Henriëtte van Raalte Mogen wij altijd in dit kamp blijven? (Mes, Capelle a.d. IJssel, 1998) 218 p, ca 10 fotop. Vernieuwde uitgave (Mozaïek,  Zoetermeer, 2005)leverbaar  
Lydia Chagoll Buigen in Jappenkampen (Bakermat Uitgevers, Nederland, 1995) 196 p.  leverbaar  
Betty Roos Kan niet is dood (SUA, Amsterdam) 118 p Ook opgenomen in Bonsaikinderen. uitverkocht  
Betty Roos  Bonsai-kinderen, Indië - Nederland, 1942-1948. Publicatie Amsterdam : In de Knipscheer, 1995. - 252 p. - (ISBN 90-6256-412-6) uitverkocht  
Eliza Thomson Kind in een Jappenkamp (KJBB, 1993) 158 p. [Samenvoeging van twee eerdere uitgaven:  Eliza Thomson Naar het verre, koude land (Leopold, Amsterdam 1987, 103 p.) en Eliza Thomson Setenga Mati (Leopold, Amsterdam).] uitverkocht  
Ernest Hillen Kampjongen (uitg. Becht)  Uit het Engels vertaald. (Oorspr.Canadees) Ca 171 p.Ernest Hillen Kleine Zegeningen. (Atlas, Amsterdam 2001) Nieuwe vertaling; bevat ook Kampjongen). 349 p. uitverkocht  
Clara Olink Kelly  De Flamboyant. Luitingh-Sijthoff 233 p, 8 fotop. Oorspronkelijk Engels. uitverkocht  
Mischa de Vreede Kind in Kamp, (De Arbeiderspers Amsterdam, 1989). 76 p, 2 fotop. ISBN 90 295 5459 2. uitverkocht  

Verhalen voor het voortgezet onderwijs

Hans en Rob Tieleman Het rattevel (Van Wijnen, Franeker, 1994) 264 p. Engelse vertaling (Rat skin) nog enkele exemplaren verkrijgbaar via St.Gastdocenten  
Sonja Paardekoper Achter het gedek. (1995) 136 p. Ca 10 fotop. uitverkocht  
Shirley Fenton Huie Vergeten, (Interviews) (Mingus, Baarn 1994). 224 p. ca 10 fotop. uitverkocht  
Estelle van Bilderbeek Kampkind (An Dekker, Amsterdam, 1992/ KJJB), 152 p. uitverkocht  
George Pantow De dode tjèlèng (Avonturen van een anak kompeni tijdens de Japanse bezetting) 176 p. nog enkele exemplaren via St.Gastdocenten  
Leonora Dijkgraaf-Lokkers Wat nooit slijt , 2003, 348 p, ca 10 fotop. leverbaar  
Lex Bekker Soerabaja, een bloedkoraal onder de zon 1999 371 p. uitverkocht  
Elise van der Stouw-Lengkeek De hel van Tjideng (De Vuurbaak, Barneveld) 95 p, 6 fotop. uitverkocht  
Leonore George Het zelfgedolven graf van Neerlands Glorie uitverkocht  
Jan Kleevens  Pangkie, een Indische Roman. 1998. Eigen uitgave. uitverkocht  
Matta Mezach Matajane Mijn oorlog tegen Japan (Moluks Historisch Museum/COGIS, Utrecht 199? 128 p. Ca 10 fotop. uitverkocht  
Beb Vuyk Kampdagboeken (Pandora 1989) 119 p leverbaar  
Frans D. Keuchenius Herwonnen jaren (2002) 144p, ca 30 fotop. Waarschijnlijk nog leverbaar  

Voor de uitverkochte boeken kunt u contact opnemen met de onderstaande antiquariaten:
Antiquariaat Batavia  
Wilhelminastraat 7  
2991 BT BARENDRECHT  
Tel.: 0180 61 98 16  
e-mail: bataviabooks@tiscali.nl

Antiquariaat Modjopahit 
Burg. Bogguerstraat 253/8  
1064 CN Amsterdam  
Tel.: 020 611 86 00

Met dank aan VAN STOCKUM BOEKVERKOPERS  
Carry Ramautarsing-de Maar

Websites over Indië zijn onder meer:  
www.gastdocenten.com. doorlinken naar Verhalen
www.landvanhedenenverleden.nl hier kunnen de leerlingen een mooi en interessant spel spelen. Het Museon staat garant voor de authentieke vormgeving!

Onkosten  
De gastlessen zijn kostenloos. Wel stellen docenten een reiskostenvergoeding op prijs. Aangezien zij uit de regio komen, zal dat een klein bedrag zijn. Op verzoek kunnen zij een mooie mobiele tentoonstelling Gevangen door Japan gedurende een week op school plaatsen. Dat zijn oprolbare panelen, die door het Museon in samenwerking met de Stichting Gastdocenten zijn vervaardigd. Hieraan zijn verzekeringskosten verbonden. Het voordeel is dat de hele school de tentoonstelling kan bekijken.  

Tot slot  
U kunt de gastlessen op elk moment dat het u uitkomt laten geven. Gebruikelijke tijdstippen zijn rond 4 en 5 mei en rond 15 augustus. We wensen u veel succes met de gastles!

tekst M. Bruinvels